Kinestezja artykulacyjna co to jest

Kinestezja artykulacyjna – co to jest

Godne uwagi? Podaj dalej: Email this to someone
email
Share on Facebook
Facebook
Pin on Pinterest
Pinterest
Print this page
Print

Do gabinetu logopedy wkracza lekko poddenerwowana mama Wojtusia. „Jak to jest?” – zadaje pytanie niemal od progu  – Wojtek „ćwiczy już tyle czasu z panią, w domu też gimnastykujemy buzię i język, jak pani prosiła, a dalej nie ma postępów. Ciągle myli K z T”. W jej głosie można wyczuć lekkie zniecierpliwienie sytuacją. Logopeda próbuje uspokoić i wytłumaczyć, że spokojnie pracujemy nad tym, że winna jest kinestezja artykulacyjna, a raczej pewne z nią trudności. Ale w jaki sposób wytłumaczyć to rodzicowi, który ma prawo nie znać się na tych naukowych niuansach?

Najprościej mówiąc kinestezja artykulacyjna to czucie ułożenia narządów mowy podczas mówienia. Z jednej strony pracujące mięśnie warg, języka, policzków i podniebienia miękkiego wysyłają impulsy biegnące do mózgu. Z drugiej strony mózg wysyła impulsy do tych mięśni. Jeśli coś zakłóca drogę impulsów powstaje zaburzenie wzorców ruchowych. W praktyce polega to na tym, że dziecko nie umie używać adekwatnych głosek w słowach, zniekształca je lub zastępuje mimo że słuch fonemowy, czyli odpowiadający za rozpoznawanie najmniejszych cząstek mowy, działa prawidłowo.

Słuch fonemowy a kinestezja artykulacyjna

Gdy mowa się rozwija, w pierwszej kolejności wykształca się słuch fonemowy, a dopiero później kinestezja artykulacyjna. Aby  kinestezja się wykształciła, dziecko powinno rozpoznawać słuchowo różnice w wymowie poszczególnych głosek, w tym także ich prawidłową i nieprawidłową wymowę.

Jeżeli słuch fonemowy jest zaburzony, to dziecko ma trudności w rozróżnianiu głosek, ich poprawnej i niepoprawnej wymowy nie tylko u siebie, ale też u innych. Jak zatem może mówić prawidłowo, gdy nie rozpoznaje co to jest „prawidłowo i nie prawidłowo”? (Nawiasem mówiąc „prawidłowo” i „nieprawidłowo” to nietrafione słowa w kontaktach z dziećmi).

Ciąg dalszy historii Wojtusia

Wspomniany na wstępie Wojtuś miał sprawne artykulatory, całkiem dobrze rozwinięty słuch fonemowy (odróżniał kiedy logopeda podczas ćwiczeń wypowiadał wyrazy z głoską K prawidłowo i nieprawidłowo), miał nawet rozwiniętą świadomość własnej odmienności w mówieniu oraz tego na czym ona polega, ale jego kinestezja artykulacyjna jeszcze nie była na tyle rozwinięta, by umiał wypowiedzieć prawidłowo daną głoskę w słowach. Sukcesem było to, że nauczył się jej w izolacji. To był dopiero początek drogi nazywanej rozwojem kinestezji artykulacyjnej.

Jak rozwijać kinestezję artykulacyjną?

Kinestezji artykulacyjnej nie da się rozwijać pomijając lub marginalizując ćwiczenia słuchu fonemowego. Słuch fonemowy rozwijamy także w zakresie rozróżniania prawidłowej i nieprawidłowej wymowy głoski lub głosek, które dziecko zniekształca. W efekcie powinno ono umieć odróżnić prawidłową i nieprawidłową wymowę głoski / głosek u drugiej osoby (np. u terapeuty).

Z pomocą w ćwiczeniach kinestezji artykulacyjnej przychodzą nam także inne bodźce, które zaangażują różne „kanały odbioru”:

  • pokazywanie twarzą w twarz układu warg i języka,
  • zwracanie uwagi na ich ruch, położenie,
  • zwracanie uwagi na strumień powietrza, na kierunek w którym ono leci, na to, czy jest ciepły, czy zimny,
  • pokazanie dziecku źródła głosu przez dotknięcie szyi, obserwowanie, czy daje się wyczuć głos, czy też nie.

Dobre efekty daje też obrazowanie cech głoski za pomocą gestów artykulacyjnych. Można je wypracować samemu lub skorzystać z dostępnej literatury. Takie gesty logopeda pokazuje zarówno logopeda, jak i dziecko podczas mówienia.

Jeśli mamy do czynienia z kinestetykami, może nawet sprawdzić się obrazowanie ułożenia języka za pomocą ruchu całego ciała.

Dlaczego kinestezja artykulacyjna jest tak ważna?

Nie tylko wpływa ona na prawidłowość wymowy. Zaburzenia w sferze kinestezji artykulacyjnej mogą być przyczyną trudności w czytaniu i pisaniu.

 

Newsletter