Jak przygotować siebie i dziecko do zajęć logopedycznych online

Nadeszły czasy, w których możemy pokazać dzieciom, że media elektroniczne nie służą tylko do rozrywki, ale mogą być ważnym, a niekiedy jedynym narzędziem do kontaktu z innymi, uczenia się i spotkań. Od 11 marca 2020 roku, czyli od dnia zamknięcia szkół i przedszkoli z powodu pandemii koronawirusa w naszym ludzkim myśleniu zmieniło się bardzo wiele. Ci, którzy do tej pory stronili od elektronicznego świata musieli się nie tylko do niego przekonać, ale też bardzo szybko nauczyć jego obsługi, by zacząć wykorzystywać możliwości.

Tą drogą poszło też wielu logopedów, którzy przenieśli terapię logopedyczną do świata online. Też do nich należę, choć przed pandemią nie brałam specjalnie pod uwagę spotkań online jako formy pracy. Już w pierwszych dniach kwarantanny narodowej zastanawiałam się, w którym kierunku rozwinie się sytuacja i pomimo cichej nadziei i wielkiego optymizmu innych, powtarzałam niemal od razu, że ten stan potrwa bardzo długo i nie wierzę w powrót do szkół przed końcem roku szkolnego.

Bardzo szybko podjęłam decyzję o przeniesieniu zajęć do internetu. Prowadzę zajęcia ze sporą grupą przedszkolaków, które nagle zostały bez kontaktu z przedszkolem, bez życia, które znały do tej pory, bez możliwości spotykania się z innymi dziećmi. Postanowiłam, że moim głównym celem terapeutycznym dla wszystkich dzieci jest dostarczenie okazji do komunikacji. A jeśli do tego uda się popchnąć do przodu inne cele terapeutyczne, które założyłam sobie na początku roku szkolnego – to świetnie!

Kiedy piszę ten tekst jestem po blisko dwumiesięcznym czasie pracy z podopiecznymi online. To bardzo intensywny czas i pełen nowych doświadczeń. Być może Twoje dziecko bierze udział w terapii online lub rozważasz taką możliwość. Opowiem Ci o moich doświadczeniach, byś mogła / mógł się do tego jako rodzic jak najlepiej przygotować.

Testowanie

Zanim podzielę się moimi spostrzeżeniami, to wiedz o tym, że nie ma uniwersalnych rad, które pasują każdemu i do każdej sytuacji. Jednym z najczęstszych słów, jakie przeczytasz w tym tekście to słowo „testuj”. Pokażę Ci natomiast różne perspektywy. Obojętnie, czy prowadzisz terapię online, czy jesteś pacjentem / rodzicem pacjenta – testuj. Na różnych urządzeniach, przez różne komunikatory, z różnymi urządzeniami peryferyjnymi. Przetestuj najpierw z kimś bliskim, a potem z twoim terapeutycznym rozmówcą. Przygotuj się na to, że nie od razu uda się wybrać docelową formę kontaktu.

Komputer czy smartfon

Gdy przystępowałam do zajęć byłam przekonana, że komunikacja przez laptop jest najlepsza, bo dziecko widzi duży obraz i dobrze słyszy. Teraz po doświadczeniach ostatnich tygodni nie jestem już tego taka pewna. Niektóre komputery mają gorszej jakości kamery, głośniki i mikrofony niż smartfony. Współczesne smartfony wypadają pod tym względem o wiele lepiej. Nieraz zdarzało się, że rodzic rezygnował z połączenia przez komputer, bo przez smartfon lepiej słyszał. Na to jest uniwersalna rada: testuj (po raz pierwszy).

Jaki komunikator?

Jest wiele opcji do wyboru. Najpopularniejsze dziś komunikatory to Messenger, Skype, Zoom. Przez Messengera możesz się łączyć nawet nie mając profilu na FB. Skype i Zoom też dają możliwości odbycia spotkania wideo poprzez link i otwarcie go w oknie przeglądarki. Nie trzeba mieć profilu. Jednak na dłuższą metę to nie jest wygodne, zwłaszcza dla organizatora spotkania, który musi każdorazowo wysłać link do spotkania. Gdy taki mail się gdzieś zagubi, to wszystko się opóźnia. Warto maksymalnie sobie usprawniać życie i założyć profil na umówionym z logopedą komunikatorze. To zdecydowanie ułatwia organizację spotkań. Z ciekawostek dodam, że każdy z wyżej wymienionych komunikatorów ma opcję udostępniania ekranu. To znaczy, że prowadzący logopeda może udostępnić dziecku wybraną aplikację ze swojego komputera. Mogą to być prezentacje multimedialne, obrazy, zadania. To daje możliwość urozmaicenia zajęć. Powiem zatem po raz drugi: testuj.

Dodatkowy sprzęt

Czy przydają się słuchawki podczas zajęć? Dzięki słuchawkom dziecko lepiej słyszy dźwięki płynące z urządzenia. Najlepiej sprawdzają się słuchawki nauszne. Douszne często wypadają, dziecko musi je poprawiać, co dodatkowo rozprasza uwagę. Osobiście jestem za używaniem słuchawek podczas wybranych ćwiczeń. Do zadań wymagających mniejszej uwagi słuchowej dziecko może je zdejmować.

A co z mikrofonem? Jeśli w komputerze jest słabej jakości mikrofon, to dodatkowy mikrofon będzie bardzo potrzebny. Gdy dziecko uczy się wymowy, logopeda musi dobrze go usłyszeć, by dać wskazówkę, co poprawić w ułożeniu narządów mowy. Przy słabej jakości mikrofonie pewne cechy dźwięków mowy są nie do odróżnienia.

By nie mnożyć urządzeń peryferyjnych, najlepszym wyborem będzie zakupienie słuchawek z mikrofonem.

Jak ustawić urządzenie do komunikacji

Bez względu na to czy używasz do wideo komunikacji smartfonu czy komputera, ustaw je w miejscu stabilnym, by dziecko z nim nie wędrowało po pomieszczeniu. Szczególnie dotyczy to smartfonów. Dobrym miejscem będzie stół, a przy nim krzesło, na którym dziecko wygodnie usiądzie. Co ważne – nie sadzaj dziecka tyłem do źródła światła (np. okna). Światło padające zza pleców powoduje, że twarz jest ciemna lub niedoświetlona, a to utrudnia logopedzie ocenę ułożenia narządów mowy i kontakt wzrokowy z dzieckiem.

Czy towarzyszyć dziecku w czasie zajęć?

Powiem znów: to zależy. Są dzieci, które potrzebują bezpośredniej obecności rodzica, bo w przeciwnym razie się nie skupią, a są takie, które lepiej pracują bez jego towarzystwa. Po raz trzeci powiem więc: testuj. Ale nawet jeśli zdecydujecie, że Twoja rodzicielska obecność bardziej szkodzi niż pomaga i zechcesz się wycofać, by nie przeszkadzać, to staraj się dyskretnie zerkać, co dzieje się podczas zajęć. Dzięki temu możesz nauczyć się różnych ćwiczeń, które później powtórzysz z dzieckiem. W ten sposób zapewnisz kontynuację ćwiczeń w domu. To zaś usprawni terapię i dziecko szybciej opanuje nowe umiejętności.

Jeśli towarzyszysz dziecku podczas ćwiczeń online, to omów z logopedą swoją rolę. W niektórych momentach Twoja rola będzie nieodzowna, a w innych lepiej nie ingerować w interakcję między logopedą a dzieckiem. Tu trzeba dużej uważności, wyczucia i zwyczajnej szczerości, być może umówienia się na jakiś sygnał. A z całą pewnością potrzeba wzajemnego zrozumienia się.

Kto nawiązuje konwersację?

Spotkania online to też swoista netykieta. Kto powinien nawiązywać konwersację? Ustalisz to z prowadzącym logopedą. Warto wiedzieć, że logopeda pracuje online w bardzo dużym tempie i kończąc jedno spotkanie ma do wykonania szereg organizacyjnych czynności, zatem być może lepiej poczekać na sygnał gotowości z jego strony.

Warunki do pracy online

Pogadajmy przez chwilę o otoczeniu. Nie każdy ma takie możliwości, by zapewnić dziecku sterylną ciszę. Dom jest pełen ludzi, którzy mają swoje obowiązki do zrobienia, a w czasach pandemii wielu z nas pracują z domu. Jednak zajęcia logopedyczne są takimi, w których słuchanie, słyszenie i rozumienie to podstawowe aktywności. Jeśli w pomieszczeniu, w którym dziecko ma spotkanie dzieje się równocześnie wiele rzeczy, na przykład młodsze rodzeństwo postanowi właśnie podokazywać, albo tato, który przyszedł z pracy komentuje coś półgłosem, lub też mama tłucze się sztućcami, bo właśnie wkłada naczynia do zmywarki. Musisz wiedzieć, że wiele urządzeń równie dobrze zbiera dźwięki oddalone od nich, jak i te całkiem blisko. W efekcie dźwięki z oddali bardzo zakłócają odbiór zarówno dziecku, jak i logopedzie.

Połączenie internetowe

Ono też bywa źródłem trudności. Gdy zrywa połączenie, albo rozmowa się zacina, obraz nie ma płynności, to przyczyną może być słabej jakości sygnał internetowy. Jeśli korzystasz z internetu za pomocą bezprzewodowego połączenia z routerem, spróbuj podłączyć router z komputerem za pomocą kabla sieciowego. To zdecydowanie poprawia jakość połączenia.

Marzenia kontra rzeczywistość

Idealne warunki, już opisałam. Dobrze wiemy, że życie jest dalekie od ideału. Zapewnij dziecku do pracy warunki najlepsze, jakie tylko możesz w danej chwili. Jeśli sprzęt zawodzi, to nie od razu trzeba kupować nowy. Może ktoś chce się pozbyć starego laptopa, który jest lepszy niż Twój obecny? Testuj, sprawdzaj różne konfiguracje, ustawienia i miejsca. W końcu uda Ci się znaleźć najlepszy dla jakości zajęć sposób korzystania ze sprzętu.

Nie od razu Kraków zbudowano

Nie zrażaj się, gdy w zajęciach coś idzie nie tak. Dziecko nie chce współpracować? Wszystko idzie wolniej niż się spodziewałaś /eś? Z każdym następnym spotkaniem powinno być już łatwiej. Każda rzecz, której się uczymy, najpierw idzie powoli.

Nie skreślaj z góry zajęć online. Nie zastąpią one pewnie spotkania osobistego, ale dzięki nim można naprawdę wiele osiągnąć. Od wszystkich stron tej interakcji zależy, jak wykorzystają tę szansę.